دوام روکش دندان یکی از مهمترین عواملی است که افراد در انتخاب این روش درمانی به آن توجه میکنند. با مراقبت مناسب، روکشهای دندانی سالها دوام خواهند داشت و عملکرد و ظاهر دندان را حفظ میکنند. در این مقاله با عوامل موثر بر میزان ماندگاری و نقش بهداشت در حفظ آن بیشتر آشنا شوید.
عوامل موثر بر دوام روکش دندان
- نوع ماده روکش: روکش های دندانی از مواد مختلفی مانند سرامیک، زرین، فلز یا ترکیبی از فلز و سرامیک ساخته میشوند. روکش های سرامیکی و زرین از زیبایی بیشتری برخوردارند، اما نسبت به مواد فلزی حساس میباشند و آسیب بیشتری در شرایط مشابه خواهند دید.
- کیفیت کار دندانپزشک: دقت و مهارت دندانپزشک در نصب روکش تاثیر زیادی بر دوام آن دارد. اگر روکش به درستی و به طور دقیق روی دندان قرار نگیرد، احتمال خراب شدن یا افتادن آن افزایش مییابد.
- مراقبت های بهداشتی دهانی: رعایت بهداشت دهان و دندان، از جمله مسواک زدن منظم و استفاده از نخ دندان، برای حفظ سلامت روکش و دندان های زیر آن بسیار مهم است. تجمع پلاک و باکتری ها موجب آسیب به روکش و حتی ایجاد مشکلات برای دندان های پایه میشود.
- عادات غذایی: مصرف مواد غذایی سخت، چسبناک یا شیرین بر دوام روکش تأثیر منفی میگذارد. به ویژه، جویدن چیزهای سخت مانند یخ یا آب نبات باعث شکستگی یا ترک خوردن روکش میشود.
- عادات بد دهانی: عادتهایی مانند دندان قروچه یا گاز زدن به اشیای سخت فشار زیادی به روکش وارد میکند و باعث خرابی آن میشود. در این موارد، استفاده از محافظ دهانی توصیه میشود.
- وضعیت دندان های پایه: سلامت و استحکام دندان های پایه برای موفقیت روکش حیاتی است. اگر دندان های پایه ضعیف یا آسیب دیده باشند، احتمال افتادن یا خراب شدن روکش بیشتر میشود.
- تعهد به جلسات پیگیری: مراجعه به دندانپزشک برای معاینات دورهای و بررسی وضعیت روکش به تشخیص سریع مشکلات احتمالی کمک کرده و از بروز آسیب های جدی جلوگیری میکند.
روکش های تمام سرامیک
انواع روکشهای دندان و طول عمر هر یک
روکش های دندان انواع مختلفی دارند که بسته به مواد تشکیل دهنده شان از نظر زیبایی، دوام، هزینه و کاربرد تفاوت هایی دارند. در اینجا انواع رایج روکش های دندان و طول عمر تقریبی هر یک آورده شده است:
- روکش های سرامیکی : این روکش ها از سرامیک ساخته شده و به دلیل شفافیت و رنگ طبیعی که دارند، ظاهری مشابه به دندان های طبیعی ایجاد میکنند. برای دندانهای جلویی که زیبایی اهمیت بیشتری دارد، استفاده میشوند. طول عمر آن حدود ۱۰ تا ۱۵ سال است.
- روکش های ترکیبی از فلزی سرامیکی : این روکش ها ترکیبی از فلز و سرامیک هستند. هسته داخلی این روکش ها از فلز ساخته میشود و پوشش آن از سرامیک است. این ترکیب موجب میشود که روکش مقاومت بالایی داشته باشد و از ظاهر طبیعی تری نسبت به روکش های فلزی ساده برخوردار باشد. طول عمر آن با توجه به مراقبت های بعد از نصب ۱۰ تا ۲۰ سال است.
- روکش های کامپوزیت: این روکش ها از مواد رزینی کامپوزیت ساخته میشوند و به عنوان روکش های موقت یا برای دندان های جلویی استفاده میشوند. این نوع روکش نسبت به سایر انواع روکش ها از نظر هزینه پایین تر است و ظاهر نسبتا طبیعی دارد. طول عمر آن ۵ تا ۱۰ سال است.
- روکش های زیرکونیا: زیرکونیا مادهای مقاوم و شبیه به سرامیک است که در دندانپزشکی برای ساخت روکش های بسیار مقاوم و با ظاهری طبیعی استفاده میشود. این نوع روکش به خصوص برای دندانهای عقبی که نیاز به مقاومت بالا دارند، مناسب است. طول عمر آن حدودا ۱۵ تا ۲۰ سال است.
- روکش های ونیر: این روکش ها لایه های نازکی از سرامیک هستند که روی سطح جلویی دندان قرار میگیرند. برای بهبود ظاهر دندان های جلویی به ویژه در مواردی مانند تغییر رنگ یا شکل دندان ها استفاده میشوند. طول عمر۱۰ تا ۱۵ سال دارند.
- روکش های فلزی : این روکشها از آلیاژهای طلا، نقره، پلاتین یا سایر فلزات ساخته میشوند. آن ها مقاومت بسیار بالایی دارند و برای دندان های عقبی که بیشتر در معرض فشار قرار دارند، مناسب هستند و طول عمر آن ها ۱۵ تا ۳۰ سال در صورت مراقبت صحیح است.
چگونه مراقبت صحیح عمر روکش دندان را افزایش میدهد؟
مراقبت صحیح از روکش دندان عمر آن را به طور قابل توجهی افزایش میدهد و از مشکلاتی مانند شکستگی، افتادن یا تغییر رنگ جلوگیری میکند. در ادامه چند راهکار برای مراقبت از روکش دندان و افزایش دوام آن آورده شده است.
✅رعایت بهداشت دهان و دندان: مانند دندانهای طبیعی، روکش ها نیز به مراقبت منظم نیاز دارند. مسواک زدن دو بار در روز با خمیر دندان غیر ساینده، استفاده از نخ دندان روزانه و شستشوی دهان با دهان شویه های ضد عفونی کننده به جلوگیری از تجمع پلاک و باکتری ها کمک میکند. این کار نه تنها روکش را تمیز نگه میدارد، بلکه از سلامت لثه ها و دندان های پایه نیز حمایت میکند.
✅اجتناب از غذاهای سخت و چسبناک: غذاهای سخت مانند یخ، آبنبات های سفت و مواد غذایی خشک فشار زیادی به روکش وارد کرده و باعث شکستن یا ترک خوردن آن میشوند. همچنین، مواد غذایی چسبناک مانند تافی یا کارامل به راحتی به روکش بچسبند و باعث تجمع باکتری ها یا خرابی مواد روکش میشوند. بهتر است این نوع غذاها را از رژیم غذایی خود حذف کنید.
✅ مراجعه منظم به دندانپزشک: انجام معاینات دورهای دندانپزشکی و چکاپ های منظم برای بررسی وضعیت روکش و دندان های پایه بسیار ضروری است. دندانپزشک مشکلات احتمالی مانند شکستگی یا تغییرات در روکش را شناسایی کرده و در مراحل اولیه درمان میکند.
✅حفظ سلامت دندانهای پایه: سلامت دندان هایی که روکش روی آنها قرار دارد برای دوام طولانی روکش ضروری است. مشکلاتی مانند پوسیدگی دندانهای پایه یا بیماری لثه باعث شل شدن یا افتادن روکش میشود. پس از نصب روکش، باید مراقب سلامت دندان های پایه باشید و از هرگونه آسیب به آن ها جلوگیری کنید.
✅ اجتناب از مصرف سیگار و دخانیات: سیگار کشیدن نه تنها به سلامت دندان ها آسیب میزند، بلکه میتواند باعث تغییر رنگ روکش ها و کاهش طول عمر آن ها میشود. استفاده از دخانیات باعث پوسیدگی در دندانها میشود و از استحکام و زیبایی روکشها میکاهد.
نقش بهداشت دهان و دندان در حفظ دوام روکشها
بهداشت دهان و دندان نقش بسیار مهمی در حفظ دوام روکش های دندانی دارد. مسواک زدن منظم و صحیح، استفاده از نخ دندان و دهانشویه های ضدعفونیکننده از تجمع پلاک و باکتری ها جلوگیری کرده و به سلامت دندان های پایه و لثه ها کمک میکند. اگر پلاک ها و باکتری ها به طور مداوم روی دندان های پایه یا روکش تجمع یابند، باعث آسیب به روکش و همچنین بروز بیماری های لثه میشوند که منجر به شل شدن یا افتادن روکش میگردد. بنابراین، رعایت بهداشت دهان و دندان به طور مؤثر از خرابی زودهنگام روکش ها جلوگیری کرده و طول عمر آن ها را افزایش میدهد.
آیا جنس روکش بر طول عمر آن تأثیر دارد؟
جنس روکش دندان تاثیر زیادی بر طول عمر آن دارد. روکش های فلزی مانند آلیاژهای طلا یا پلاتین از بیشترین دوام برخوردارند، زیرا بسیار مقاوم در برابر سایش و فشار هستند و سال ها بدون مشکل دوام دارند. روکش های سرامیکی و زرینی زیبایی بیشتری دارند، اما به دلیل شکننده تر بودن، نسبت به روکش های فلزی آسیب پذیرتر میباشند و طول عمر کمتری دارند، بهویژه اگر فشار زیادی به آن ها وارد شود. روکشهای ترکیبی که از فلز و سرامیک تشکیل شدهاند، تعادلی میان زیبایی و دوام ایجاد میکنند، بنابراین، انتخاب جنس مناسب برای روکش با توجه به نیاز فرد و محل قرارگیری آن تاثیر زیادی بر دوام روکش دارد.
تفاوت دوام روکشهای سرامیکی و فلزی
تفاوت دوام روکش های سرامیکی و فلزی عمدتا به دلیل ویژگی های مواد تشکیلدهنده آن ها است. روکشهای فلزی، دارای مقاومت بالایی در برابر سایش، فشار و ترک خوردگی هستند ،این روکش ها به ویژه برای دندان های عقبی که در معرض فشار زیاد هستند، انتخابی مناسب محسوب میشوند و بین ۱۵ تا ۳۰ سال دوام دارند. از سوی دیگر، روکش های سرامیکی، که از مواد مشابه دندان های طبیعی ساخته میشوند، از زیبایی بسیار بالایی برخوردارند، اما نسبت به روکش های فلزی شکننده و آسیب پذیر هستند. بیشتر برای دندان های جلویی که نیاز به ظاهر طبیعی دارند استفاده میشوند، اما طول عمر کمتری نسبت به روکش های فلزی دارند و بین ۱۰ تا ۱۵ سال دوام خواهند داشت.